در اروپاى شرقى تا زمان حاضر نيز به‌عنوان مشخصه‌اى باقى مانده است متداول گرديد . « 730 » - در استوارنامه ( عهدنامه ) ها « 731 » براى حكام بيگانه ، اين تقاضا صريحا ذكر مىشد كه فرستادگان را بيش از حد لازم نگاه ندارند و بدون هيچ قيد و شرطى اجازه رجعت دهند . در واقع مصونيت ديپلماسى در آن زمان اساسا تضمين شده بود ، « 732 » اما با اين‌همه گاه عملا نقض مىگرديد و اين در مواقعى بود كه فرستاده ( مانند زمان فردريك بزرگ ) به‌عنوان جاسوس تلقى شود ) . « 733 » در كنار تهيه عهدنامه به « فرستاده اول » ( از بين دو فرستاده ) آموزش نيز داده مىشد ، كه شامل دستورات دقيق بود . همچنين ، « فرستادهء » اول در صورت اقتضاء طرح تمام‌شده قراردادى را نيز به همراه داشت كه مىبايستى براى امضاء به طرف ديگر تقديم گردد . چنانچه امتناع مىشد ، مىتوانست مذاكرات بعدى با اطلاع مداوم حكومت متبوعه ، ادامه يابد ، تا سرانجام توافق مطلوب حاصل شود - و يا نشود . ( از آنجايى كه مذاكرات گاه نيز محرمانه صورت مىگرفت براى فرستاده علاوه بر آموزش كتبى ، آموزش شفاهى نيز وجود داشت ) . « 734 » براى جلب نظر دربار هدايا نيز نقش ويژه‌اى داشت ( رجوع كنيد به مبحث بعدى ) ، در موارد موفقيت‌آميز آن ( مثلا نزد غزنويان ) به خصوص سخاوتمندانه رفتار مىشد . « 735 »

--> ( 730 ) . براى تركيه و نيز روسيه رجوع كنيد به : Spuler , Ilch . 370 , Bert . Spuler : , , Die europ . Dipl . in Konstant inopel'' . in den Jb . f . Kult . u . Gesch . der Slaven , N . R . xi ( 1935 ) , S . 207 f . ( 731 ) . بيهقى : تاريخ ، ص 211 ( حدود سال 390 ه / 1000 م ) . - و مفاتيح العلوم ، ص 57 ( سامانيان حدود سال 364 ه / 974 للا . ( 732 ) . سياست‌نامه ، ص 87 ( فصل 1 / 21 ) ( 733 ) . به وضوح در سياست‌نامه ، ص 87 و بعد ( در فصل 2 / 21 ) . ( 734 ) . بيهقى : تاريخ ، ص 210 . ( 735 ) . رجوع كنيد به خلاصه‌اى از : von ( دولتهاى بربر ) Kapital Varvarski egosudarstva ، ( تاريخ ديپلماسى ) Vladimit P . Potemkin : Istoria Diplomatii Sergej Vladimirovic Bachrusin und E . A . Kosminskij , Moskau 1941 , S . 108 - 111 .